Η νεοφιλελεύθερη μάστιγα

από analyst team

Ως μία οικονομική θεωρία ο νεοφιλελευθερισμός έχει τόσες πολλές εσωτερικές αντιφάσεις και ανακρίβειες, ώστε θα έπρεπε από καιρό να έχει εξαφανισθεί – αφού πρόκειται καθαρά για ένα είδος «πνευματικής παθολογίας»: για μία διανοητική ασθένεια.

Η νεοφιλελεύθερη σκέψη πηγάζει από πολλές διαφορετικές πηγές, ενώ δεν πρόκειται για μία ενιαία οικονομική και κοινωνική αντίληψη. Υπάρχει όμως μία πολιτικά οργανωμένη και εξαιρετικά ισχυρή αντίστοιχη τάση, η οποία ουσιαστικά ονομάζεται «υπαρκτός νεοφιλελευθερισμός» – κατά τα πρότυπα του πολιτικού «υπαρκτού σοσιαλισμού» της πρώην Σοβιετικής Ένωσης, ο οποίος δεν έχει καμία σχέση με την κομμουνιστική οικονομική και κοινωνική θεωρεία.

Η συγκεκριμένη πολιτική οργάνωση, η οποία προωθείται από τις παγκόσμιες ελίτ μέσω των ΜΜΕ, καθώς επίσης με τη βοήθεια διαφόρων δεξαμενών σκέψης, είναι γνωστή από τις κοινωνικές μεταρρυθμίσεις που προωθεί: από την πλήρη απελευθέρωση των αγορών και των επαγγελμάτων, από τη μείωση της κρατικής γραφειοκρατίας, από την πολιτική λιτότητας, από τον περιορισμό του κοινωνικού κράτους, από τις ιδιωτικοποιήσεις των πάντων κοκ.

Περαιτέρω η νεοφιλελεύθερη «ιδεολογία», η οποία δεν έχει απολύτως καμία σχέση με τον «κεντρώο» φιλελευθερισμό, αναζητάει …….

Η «παγκοσμιοποίηση» ως πολυδιάστατο φαινόμενο

Στη βιβλιογραφία των τελευταίων χρόνων εμφανίζεται πολύ συχνά η έννοια της «παγκοσμιοποίησης» της οποίας όμως το περιεχόμενο και ο χαρακτήρας παραμένουν ασαφείς. Αν και κατά βάση η «παγκοσμιοποίηση» αναφέρεται στο χαρακτήρα των οικονομικών σχέσεων και ειδικότερα στις διεθνείς κινήσεις του χρηματιστικού κεφαλαίου, συχνά γίνεται αναφορά στην ψηφιακή τεχνολογία ως ένα παγκόσμιο κοινό χαρακτηριστικό όπως αυτό διαμορφώνεται από την εικονική πραγματικότητα του δια-δικτύου. Σε αρκετές περιπτώσεις, η «παγκοσμιοποίηση» ταυτίζεται άμεσα ή έμμεσα με τις επιπτώσεις των τεχνολογιών πληροφόρησης και επικοινωνίας στην κοινωνική και οικονομική οργάνωση των σύγχρονων κοινωνιών.

Αν θέλαμε να προσδιορίσουμε «ιδεοτυπικά» το περιεχόμενο της «παγκοσμιοποίησης» θα την ορίζαμε ως την ιστορική στιγμή κατά την οποία επικρατεί η ελεύθερη και απρόσκοπτη διακίνηση ανθρώπων, ιδεών και αγαθών σε παγκόσμιο επίπεδο. Αυτό σημαίνει ότι δεν υφίστανται πλέον οι τεχνικοί, κοινωνικοί, πολιτικοί , θεσμικοί και πολιτισμικοί περιορισμοί που εμπόδιζαν τη μέχρι σήμερα επικράτηση των εθνικών και γεωγραφικών οντοτήτων, οι οποίες δομήθηκαν από την αναγέννηση και μέχρι πρόσφατα και αποκρυσταλλώθηκαν στο έθνος- κράτος.

Στο τεχνικό επίπεδο η άρση των εμποδίων της ελεύθερης κίνησης συσχετίζεται με τις δυνατότητες της πληροφορικής και της ψηφιακής τεχνολογίας, την ανάπτυξη δικτύων διακίνησης δεδομένων και πληροφοριών, την επιτάχυνση των μεταφορών και τις τεχνικές διευκολύνσεις στην κίνηση του χρηματοπιστωτικού κεφαλαίου.

Στο κοινωνικό επίπεδο η «παγκοσμιοποίηση» αναφέρεται …..

Συστημική διαφθορά: Η σκοτεινή όψη του νεοφιλελευθερισμού

του Κώστα Μελά

Η όψιμη μαζικοδημοκρατική κοινωνία χαρακτηρίζεται από την καινοτομία που αφορά στην οικονομικώς λειτουργική ενσωμάτωση στον πυρήνα του μαζικοδημοκρατικού υστεροκαπιταλιστικού συστήματος, της «συστημικής διαφθοράς» και του οργανωμένου εγκλήματος. Ιδιαίτερα μετά τη δεκαετία του ’80 και την επικράτηση, διεθνώς σχεδόν, του ριγκανισμού και του θατσερισμού, με τη μορφή της μονοδιάστατης «ενιαίας σκέψης» και του οικονομικού νεοφιλελευθερισμού. Μοχλοί προς αυτή την κατεύθυνση είναι τα χρηματιστήρια και το χρηματοπιστωτικό σύστημα.

Πρόκειται για αυτό που ονομάζεται «συμπερίληψη της διαφθοράς». Το «παραβατικό» κανονικοποιείται και από «ανωμαλία» μετατρέπεται σε προϋπόθεση της ομαλής λειτουργίας του νεοκαπιταλιστικού μηχανισμού. Η διαφθορά τείνει να αυτοαναπαράγεται μαζί με ένα σύστημα κανόνων και αξιών. Αυτό το σύστημα, παρότι διαφέρει από το νόμιμο ομόλογό του, απέχει πολύ από το να συνιστά ανομία.

Στις αναπτυγμένες χώρες, η ραγδαία αποβιομηχάνιση και η μεταφορά πλήθους παραγωγικών δραστηριοτήτων στις αναπτυσσόμενες οικονομίες επιτρέπει στην εικονική οικονομία των πληροφοριοποιημένων συναλλαγών να καταλάβει το προσκήνιο. Ο καπιταλισμός των χρηματιστηρίων και των υπηρεσιών είναι πλέον εγγενώς συνδεδεμένος με το οργανωμένο έγκλημα και κυρίως:

Το νεοφιλελεύθερο αφήγημα και τα τρία στάδια του Λιστ

του Κώστα Κουτσουρέλη

Ένα από τα επιχειρήματα υπέρ της παγκοσμιοποίησης και του αποχαλινωμένου καπιταλισμού του καιρού μας είναι ότι έβγαλε τον Τρίτο Κόσμο από την φτώχεια. Ότι μπορεί μεν να αύξησε την ανασφάλεια και την ανισότητα στην Δύση, ωφέλησε όμως δισεκατομμύρια ανθρώπους έξω απ’ αυτήν. Πρόκειται βέβαια για χονδροειδή διαστρέβλωση της αλήθειας.

Την έξοδο από την φτώχεια οι χώρες που την πέτυχαν δεν την χρωστούν στην παγκοσμιοποίηση και τον αποχαλινωμένο καπιταλισμό, αλλά στο ακριβώς αντίθετο: Στην προστατευόμενη από το κράτος οικονομία τους και τη μεγάλη (συνήθως) εσωτερική αγορά τους. Η Ινδία λ.χ. φορολογεί τις ημεδαπές εταιρείες λιγότερο από τις ξένες, η Ινδονησία πρωταγωνιστεί σε μέτρα προστατευτικά της εθνικής της παραγωγής, ενώ για κράτη όπως η Κίνα ή το Βιετνάμ δεν χρειάζεται καν να μιλήσουμε.

Ακόμη και κράτη που στήριξαν την οικονομική τους ανόρθωση στις εξαγωγές, επί δεκαετίες άσκησαν    …

Η νεοφιλελεύθερη επικράτηση

Παγκοσμιοποίηση και Νεοφιλελευθερισμός

του Γιώργου Αργείτη

Η παγκοσμιοποίηση είναι μια διαδικασία αυξανόμενης αλληλεξάρτησης και αλληλεπίδρασης των εθνικών οικονομιών σε όλους τους χώρους οικονομικής δραστηριότητας, δηλαδή στο σύστημα παραγωγής, στο σύστημα κυκλοφορίας των εμπορευμάτων, στις νομισματικές και δανειακές σχέσεις που αναπτύσσονται μεταξύ των εθνικών οικονομιών. Η βασική συνέπεια της παγκοσμιοποίησης είναι ότι διαμορφώνει ένα νέο εξωτερικό περιβάλλον για τις εθνικές οικονομίες, το οποίο μεταβάλλει σε σημαντικό βαθμό τη διαδικασία άσκησης, τα μέσα και τους στόχους της οικονομικής πολιτικής, συγκριτικά με την περίοδο εκείνη που οι εθνικές οικονομίες ήταν λιγότερο ανοικτές σε εξωτερικές σχέσεις και επιδράσεις.

Αυτό που είναι ιδιαίτερα σημαντικό και πρέπει να συγκρατήσετε είναι ότι η διαδικασία αυτή της παγκοσμιοποίησης εξελίσσεται σε μια περίοδο όπου κυριαρχεί ο οικονομικός φιλελευθερισμός, ως φιλοσοφία οργάνωσης των οικονομιών και μοντέλο άσκησης οικονομικής πολιτικής. Συνεπώς, αυτά που σήμερα όλοι μας βιώνουμε και συχνά αναφέρουμε στον καθημερινό μας λόγο ως .....

Η άνοδος του φασισμού και άλλα παραμύθια.

Του Τάκη Φωτόπουλου

Τις τελευταίες εβδομάδες είχαμε και άλλες σημαντικές ενδείξεις για την κατάρρευση των φιλο-ΕΕ κομμάτων, δηλαδή των κομμάτων που είναι πλήρως ενσωματωμένα στην ΝΔΤ της νεοφιλελεύθερης παγκοσμιοποίησης, είτε αποκαλούνται «δεξιά», «ακροδεξιά» κ.λπ., είτε, αντίστοιχα, «αριστερά», «οικολογικά» κ.α. Όμως, στην σημερινή εποχή της παγκοσμιοποίησης είναι φανερό ότι οι παραδοσιακές ταμπέλες δεν έχουν πια νόημα.

Τα δίπολα «αριστερά—δεξιά» και «σοσιαλισμός/σοσιαλδημοκρατία ― εθνικοσοσιαλισμός/φασισμός» είχαν νόημα μόνο στην περίοδο του έθνους-κράτους, πριν την ανάδυση της παγκοσμιοποίησης τα τελευταία 40 χρόνια. Όταν, δηλαδή, υπήρχαν ακόμη κράτη με στοιχειώδη εθνική κυριαρχία να καθορίζουν την οικονομική πολιτική τους.

Τυπικά, βέβαια, εξακολουθούν να υπάρχουν.....

Νέο-Μερκαντιλισμός

Μερκαντιλισμός ( εμποροκρατισμός, εμποροκρατία) είναι μία οικονομική θεωρία που  υποστηρίζει ότι  η ευημερία του κράτους εξαρτάται από τις αρχές που διέπουν το εμποροκρατικό σύστημα(mercantile system).[1] Συνήθως, το σύστημα αυτό θεωρείται ότι ταυτίζει τον πλούτο(wealth) με το χρήμα(money). Γενικά όμως είναι εκείνο που πρεσβεύει ότι μόνο με κυβερνητικές ρυθμίσεις οικονομικού εθνικιστικού χαρακτήρος, μπορεί να εξασφαλιστεί η οικονομική ευημερία του κράτους.

Ο μερκαντιλισμός προτείνει στην κυβέρνηση ότι η προώθηση των οικονομικών στόχων, πρέπει  να γίνει με την ενθάρρυνση χρήσης δασμών και εσωτερικών φόρων, και παράλληλα να ενθαρρύνονται οι εξαγωγές. Ο μερκαντιλισμός, δεν διστάζει να θυσιάσει ένα τμήμα της κοινότητας προς όφελος ενός άλλου τμήματος και θεωρεί ότι....

Καπιταλισμός

Μία από την προπαγάνδα που έχει επικρατήσει στην μεταπολιτευτική Ελλάδα, είναι ότι υπάρχει στον κόσμο μόνο ένας Καπιταλισμός. Αυτή η προπαγάνδα αρχικά προωθείται –και συνεχίζει- από την Κομμουνιστική Αριστερά, αλλά πρόσφατα με την κρίση έχουμε τους καινούργιους «οικονομικοεπιστήμονες» της νεοφιλελεύθερης σκέψης, ειδικά της λεγόμενης Αυστριακής σχολής.
Η βιβλιογραφία είναι σαφής: ο καπιταλισμός, ένα σύστημα αγοράς, δεν είναι ένας, αλλά πολλοί. Εμφανίστηκε τον 11ο αιώνα και εδραιώθηκε κυρίως μετά από την εποχή του Άνταμ Σμιθ(18ος αιώνας).
Για να δούμε όμως ποιές είναι οι διάφορες μορφές του Καπιταλισμού:

Εθνικοφιλελευθερισμός

Πολύ κουβέντα γίνεται στις μέρες μας για την περιβόητη ιδεολογία του «εθνικοφιλελευθερισμού». Κύρια αφορμή είναι η μετακίνηση του Βορίδη από το  ΛΑΟΣ στην ΝΔ. Πολλοί θεωρούν ότι είναι ένα πυροτέχνημα της ακροδεξιάς για να κουκουλώσει τις πραγματικές της ιδέες ενώ άλλοι θεωρούν ότι είναι η προσαρμογή της ριζοσπαστικής λαϊκής δεξιάς στις νέα τάξη πραγμάτων όπως είναι ο Γερμανικός νεοφιλελεύθερος γκλομπαλισμός.

Τι είναι όμως ο Εθνικοφιλελευθερισμός;

Είναι ένα μείγμα...

Οι µονεταριστές θέλουν τη ρεβάνς από τον Κέινς

Εδώ και δεκαετίες όλοι υποπτεύονταν ότι η άνευ ορίων παγκοσµιοποίηση θα οδηγούσε στη συρρίκνωση της πολιτικής

Του Κώστα Τσιάρα

Χαράς ευαγγέλια από την Ουάσιγκτον: για πολλοστή φορά την τελευταία τριετία, οι υπουργοί Οικονοµικών και οι κεντρικοί τραπεζίτες της Οµάδας των 20 ισχυρότερων κρατών υποσχέθηκαν, λέει, να αναλάβουν «ισχυρή και συντονισµένη δράση» για τη σταθεροποίηση της παγκόσµιας οικονοµίας και την αποφυγή ενός νέου γύρου διεθνούς ύφεσης – της περιβόητης πλέον διπλής (double-dip) ύφεσης. Οι αγορές φυσικά δέχτηκαν τις νέες ασαφείς εξαγγελίες µε τη γνωστή αδιαφορία: ποιος ασχολείται µε τις υποσχέσεις των πολιτικών και των διορισµένων τεχνοκρατών; Στα διοικητικά συµβούλια κρίνονται χρόνια τώρα οι εξελίξεις, όχι στα κοινοβούλια, ούτε στις πολυτελείς διεθνείς συνόδους.

Εδώ και δεκαετίες όλοι υποπτεύονταν ότι η άνευ ορίων παγκοσµιοποίηση θα οδηγούσε στη συρρίκνωση της πολιτικής, και ιδιαίτερα της εθνικής πολιτικής, στο πλαίσιο του µοντέλου του έθνους-κράτους όπως αυτό επικράτησε από τον 19ο αιώνα ως σήµερα. Η κρίση όµως του 2008, και...

Ο ρόλος των ΜΚΟ στην επικράτηση του παγκόσμιου νεοφιλελευθερισμού

Κείμενο της ARUNDHATI ROY *
Δημοσιεύτηκε στην ελληνική έκδοση της Le Monde diplomatique, 24/10/2004

Εξαιτίας της παγκοσμιοποίησης, ποτέ άλλοτε δεν ήταν μεγαλύτερη η απόσταση ανάμεσα σε εκείνους που λαμβάνουν τις αποφάσεις και σε εκείνους που οφείλουν να υποστούν τις συνέπειές τους (1).

Συναντήσεις, όπως το Παγκόσμιο Κοινωνικό Φόρουμ, επιτρέπουν στα τοπικά κινήματα που αντιστέκονται να περιορίσουν αυτή την απόσταση και να δράσουν μαζί με τα αντίστοιχα κινήματα των πλούσιων χωρών. Οταν, για παράδειγμα, κατασκευάστηκε στο Μαχεσαβάρ το πρώτο υδροηλεκτρικό φράγμα που ανήκε σε ιδιωτική εταιρεία, οι δεσμοί ανάμεσα στο Narmada Bachao Andolan (ΝΒΑ), στη γερμανική οργάνωση Urgewald, στη Δήλωση της Βέρνης στην Ελβετία και στο Διεθνές Δίκτυο Ποταμών του Μπέρκλεϊ επέτρεψαν να ασκηθεί πίεση σε πολλές τράπεζες και διεθνείς εταιρείες για να αποχωρήσουν από την κατασκευή. Αυτό δεν θα ήταν δυνατόν αν δεν είχαν υπάρξει, αφενός, σημαντικές αντιδράσεις στην περιοχή και, αφετέρου, η μετάδοση και η ενίσχυση της φωνής αυτού του τοπικού κινήματος στη διεθνή σκηνή. Ολα αυτά δημιούργησαν αμηχανία στους επενδυτές και τους υποχρέωσαν να αποσυρθούν. (...)

Ανάμεσα στους κινδύνους που αντιμετωπίζουν τα μαζικά κινήματα, πρέπει να αναφέρουμε εκείνον του περάσματος της αντίστασης στα χέρια των Μη Κυβερνητικών Οργανώσεων. Θα ήταν εύκολο να...

O καπιταλισμός του τζόγου*

Του Σταύρου Λυγερού**

Η εκδήλωση αρχικά της διεθνούς οικονομικής κρίσης και στη συνέχεια της κρίσης χρέους χωρών-μελών της Ευρωζώνης άλλαξε ριζικά το τοπίο. Όλα τα παραπάνω πέρασαν στο περιθώριο, αφού η κρίση έφερε στην επιφάνεια τις εγγενείς αντιφάσεις και τις λειτουργικές ανεπαρκές του ευρωπαϊκού οικοδομήματος. Για να εστιάσουμε σ' αυτές, όμως, είναι απαραίτητο να προηγηθούν μερικές παρατηρήσεις για τη δυναμική του διεθνούς οικονομικού συστήματος.

Η οικονομική κρίση που σάρωσε την καρδιά του καπιταλισμού και διαχύθηκε παγκοσμίως δεν είναι μια τυπική κυκλική κρίση. Είναι απόρροια τns μετάλλαξης του καπιταλισμού που επέφερε η επικράτηση του νεοφιλελευθερισμού και η παγκοσμιοποίηση. Ως εκ τούτου, μόνο κεραυνός εν αιθρία δεν ήταν. Από χρόνια υπήρχαν προειδοποιήσει ότι η εκφυλιστική διολίσθηση του καπιταλιστικού συστήματος σε έναν αχαλίνωτο τζόγο θα οδηγούσε αναπόφευκτα σε μείζονα κρίση. Οι χρυσοπληρωμένοι αναλυτές των κάθε είδους χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων χλεύαζαν αλαζονικά αυτές τις προειδοποιήσεις. Ακόμα και όταν η κρίση χτύπησε δυνατά την πόρτα, οι επαγγελματίες των Αγορών προτίμησαν τη θαλπωρή των ψευδαισθήσεων, αποδεικνύοντας πόσο δυνατό είναι το σύνδρομο του Τιτανικού.

Οικονομολόγοι με βαρύγδουπους ακαδημαϊκούς τίτλους, οι οποίοι για χρόνια αγιογραφούσαν τον καπιταλισμό του τζόγου, δεν έκαναν ποτέ τον κόπο να εξηγήσουν για ποιο λόγο είναι...

H Παγκοσμιοποίηση(γκλομπαλισμός) ως ιδεολογία

Μια τελική απειλή για την πολιτική ιδεολογία προέρχεται από τη διαδικασία της παγκοσμιοποίησης. Η παγκοσμιοποίηση είχε σημαντικό αντίκτυπο πάνω σε αρκετές ιδεολογικές παραδόσεις, και ιδιαίτερα στον σοσιαλισμό, τον εθνικισμό και τον θρησκευτικό φονταμενταλισμό, αλλά επίσης έχει και ευρύτερες επιδράσεις για την ιδεολογία ως σύνολο. Μία από τις βασικές όψεις της παγκοσμιοποίησης είναι η ανάπτυξη «υπερεδαφικών» σχέσεων μεταξύ ανθρώπων: η φυσική γεωγραφία γίνεται λιγότερο σημαντική καθώς ένα σύνθετο δίκτυο αλληλοσυνδετικότητας έχει εμφανιστεί που αδιαφορεί για τα παραδοσιακά σύνορα. Αυτό είναι εμφανές στα υπερεθνικά σχέδια οικονομικής δραστηριότητας και εμπορίου, καθώς και στην εμφάνιση νέων μορφών τεχνολογίας πληροφοριών και επικοινωνίας, δημιουργώντας, για παράδειγμα, το φαινόμενο του «κυβερνοχώρου». Αντί να ζούμε σε γεωγραφικά απομακρυσμένες κοινότητες, χαρακτηριζόμενες από περιορισμένο εύρος προσωπικών, κοινωνικών και εργατικών σχέσεων, έχουμε καταλήξει να κατοικούμε σε έναν παγκόσμιο κόσμο στον οποίο οι ζωές μας διαμορφώνονται όλο και περισσότερο από γεγονότα που συμβαίνουν, και αποφάσεις που λαμβάνονται, σε μεγάλη απόσταση από εμάς. Τέτοιες εξελίξεις θέτουν σημαντικά προβλήματα για την ιδεολογία.

Ακόμη πιο σημαντικό είναι το γεγονός πως η παγκόσμια αλληλοσυνδετικότητα έχει ουσιαστικά ενισχύσει τη ροπή προς...